Trump’tan Türkiye için CAATSA ve F-35 mesajı

Ankara’daki temasları sırasında konuşan ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ile savunma alanındaki ilişkiler konusunda dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

Trump, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alımı nedeniyle uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ifade ederken, Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına ilişkin de olumlu mesajlar verdi.

ABD Başkanı, ilk açıklamasında F-35 satışının değerlendirileceğini belirtirken, daha sonraki değerlendirmesinde bu ifadelerini güçlendirerek Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarını alacağını söyledi.

Erdoğan-Trump diyaloğu zirvenin öne çıkan başlıklarından biri oldu

Zirve boyunca iki lider arasındaki yakın diyalog da uluslararası basının dikkatini çekti.

Donald Trump, daha önce dile getirdiği “Cumhurbaşkanı Erdoğan olmasaydı bu zirveye katılmazdım.” yönündeki değerlendirmesini yeniden hatırlatarak Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın liderliğine övgüde bulundu.

Trump, Türkiye’nin savunma sanayii ve bölgesel etkisine dikkat çekerek Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı güçlü bir lider olarak nitelendirdi ve Türkiye’nin uluslararası konumuna ilişkin olumlu ifadeler kullandı.

Yunanistan basınında F-35 tartışmaları öne çıktı

Trump’ın Türkiye’ye yönelik açıklamaları özellikle Yunanistan basınında geniş yankı buldu.

Gazetelerde, F-35 programına ilişkin açıklamaların Doğu Akdeniz’deki dengeleri etkileyebileceğine yönelik değerlendirmelere yer verildi. Bazı yayın organları, Ankara’daki görüşmelerin ardından Türkiye ile ABD arasında savunma alanındaki iş birliğinin yeniden güçlenebileceğine ilişkin analizler yayımladı.

Zirveye ilişkin yorumlarda Trump-Erdoğan görüşmesi, NATO kapsamındaki pazarlıklar ve Türkiye’nin artan diplomatik ağırlığı ön plana çıkarıldı.

İsrail basını gelişmeleri yakından takip etti

İsrail basını da Ankara Zirvesi’ni manşetlerine taşıdı.

Yayınlarda Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasındaki temaslar ve F-35 konusundaki açıklamalar öne çıkarılırken, Türkiye ile ABD arasındaki savunma ilişkilerinin yeniden ivme kazanmasının bölgesel güvenlik dengelerine olası etkileri değerlendirildi.

Haberlere göre İsrail’de yapılan analizlerde, Ankara ile Washington arasındaki yakınlaşmanın Orta Doğu’daki stratejik denge açısından önem taşıdığı yönünde yorumlar yer aldı.

Amerikan basını da zirveyi yakından izledi

ABD basını da Ankara’daki NATO Zirvesi’ne geniş yer ayırdı.

The Wall Street Journal, Trump ile Cumhurbaşkanı Erdoğan arasındaki görüşmeyi ve Türkiye ile savunma iş birliğine ilişkin açıklamaları ön plana çıkarırken, The Washington Post ise Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan hakkındaki olumlu değerlendirmelerine dikkat çekti.

Gazetelerde Türkiye’nin savunma sanayii, NATO içindeki rolü ve iki ülke ilişkilerinin geleceğine ilişkin analizler yayımlandı.

Avrupa basınında Türkiye’nin stratejik rolü öne çıktı

İngiliz The Telegraph gazetesi yayımladığı analizde, Türkiye’nin NATO içerisindeki stratejik konumuna, askeri kapasitesine ve diplomatik etkisine vurgu yaptı.

Avrupa basınında yer alan değerlendirmelerde, Ankara’nın NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapmasının Türkiye’nin ittifak içerisindeki ağırlığını gösterdiği ifade edilirken, bazı yayın organları Türkiye’nin Avrupa güvenlik mimarisindeki rolünün giderek güçlendiğine yönelik analizlere yer verdi.

Ankara’da gerçekleştirilen zirve ve Türkiye’nin savunma politikalarına ilişkin gelişmeler, uluslararası medyada geniş yankı uyandırırken, zirvede verilen mesajların önümüzdeki dönemde Türkiye-ABD ilişkileri ve NATO içindeki iş birliği açısından yakından takip edileceği değerlendiriliyor.

İsrail basınında ve güvenlik çevrelerine yakın yayınlarda yer alan analizlerde, Türkiye’nin bölgedeki diplomatik ve siyasi ağırlığının giderek arttığı vurgulandı. Bazı yorumcular bu süreci “Türk Yürüyüşü” ifadesiyle tanımlarken, bunun İsrail açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği savunuldu.

İsrail merkezli savunma haberleri sitesi IDSF’de yayımlanan ve emekli yarbay Yaron Buskila imzasını taşıyan analizde, Türkiye’nin Gazze Barış Kurulu’na dahil edilmesi sert ifadelerle eleştirildi. Buskila, Gazze’de savaş sonrası dönemin konuşulmaya başlanmasıyla birlikte İsrail açısından yeni bir mücadelenin başladığını öne sürdü. ABD’nin Türkiye’yi sürece dahil etmesini tarafsız bir hamle olarak görmediğini belirten Buskila, bu adımın İsrail’in geleceğini etkileyebilecek stratejik bir tehdit olduğunu savundu.

Analizde, Türkiye’nin Hamas üzerinde etkili bir aktör olduğu iddiasına da yer verildi. Buskila, Ankara’nın sert söylemleri ve bölgede giderek güçlenen bir Müslüman ekseninin öncülüğünü üstlenmesi nedeniyle İsrail’in köşeye sıkıştığını ileri sürdü. Bu durum karşısında Netanyahu hükümetinin acil çözüm üretmesi gerektiğini belirten Buskila, aksi halde Tel Aviv yönetimi için sürecin geri dönülmez sonuçlar doğurabileceğini dile getirdi.

İsrail’in bu gelişmelere karşı sessiz kaldığını savunan emekli yarbay, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun ABD Başkanı Donald Trump’a karşı pasif bir tutum izlediğini öne sürdü. Bu durumu İsrail’in en ciddi zaaflarından biri olarak nitelendiren Buskila, tüm itirazlara rağmen Türkiye’nin Barış Kurulu’na dahil edilmesinin İsrail’in uluslararası siyasi arenadaki etkisizliğini gözler önüne serdiğini ifade etti.

Buskila, analizinin sonunda İsrail’in hızlı ve sert adımlar atması gerektiğini vurgulayarak, Trump’ın planının Tel Aviv açısından stratejik bir hataya dönüşmemesi için gecikmeden müdahale edilmesi gerektiğini savundu. Aksi takdirde bölgede “Türk Yürüyüşü”nün süreceğini ve bunun İsrail için ağır sonuçlar doğurabileceğini iddia etti.

Öte yandan İsrail basınından Ynet, ABD Başkanı Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner’ın Tel Aviv’e bir ziyaret gerçekleştireceğini yazdı. Haberde, ikilinin Netanyahu ile Refah Sınır Kapısı’nın açılması ve Gazze’nin yeniden inşası konularını ele almasının beklendiği aktarıldı. Görüşmelerde Türkiye’nin Barış Kurulu’na katılımının da gündemde olacağı ifade edildi.

Ynet’e konuşan ve hükümete yakın olduğu belirtilen bir kaynak ise Washington’un Türkiye konusunda İsrail’i hayal kırıklığına uğrattığını öne sürdü. Kaynağa göre, Netanyahu’nun Refah Sınır Kapısı’nın açılmasına karşı çıkması sonrasında ABD yönetimi Ankara’yı sürece dahil ederek Tel Aviv’e mesaj verdi. Aynı kaynak, Türkiye’nin ilerleyen dönemde uluslararası istikrar gücünde yer alıp almayacağının da belirsizliğini koruduğunu belirtti.

Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde Gazze ateşkesinde aktif rol alarak bölgede iki yılı aşkın süredir faaliyet gösteren İsrail’i rahatsız etti.

Ankara’nın son dönemdeki bölgesel ve küresel hamleleri, İsrail medyasında geniş yankı buldu.

“ERDOĞAN VAZGEÇİLMEZ BİR AKTÖR”

İsrail’in N21 televizyonu, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Gazze’den Suriye’ye ve Washington hattına uzanan diplomatik hamleleriyle bölgesel denklemi değiştiren “vazgeçilmez bir aktöre” dönüştüğünü yazdı.

İsrail basını, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dış politikadaki hamlelerinin bölgesel ve küresel arenada artan etkisini mercek altına aldı.

İsrail merkezli N12 televizyonunda yer alan analizde, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarının başladığı andan günümüze kadar Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamaları ve diplomatik hamleleri ile uluslararası denklemi etkilediği vurgulandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile kurduğu temaslara dikkat çekilen analizde, Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünün Ankara’nın bölgesel manevra alanını daha da genişlettiği ifade edildi.

“HERKES ONUNLA MASAYA OTURMAK ZORUNDA KALIYOR”

“Batı, uzun süre Erdoğan’ı hafife aldı ancak o sabırla bekledi ve şimdi herkes onunla masaya oturmak zorunda kalıyor” denilen analizde, “Erdoğan artık uluslararası sahnenin vazgeçilmez bir aktörü.” değerlendirmesinde bulunuldu.

Analizde, Türkiye’nin Gazze’den Suriye’ye, Körfez’den Ukrayna’ya kadar kritik krizlerde belirleyici bir güç hâline geldiği belirtilerek şu ifadeler kullanıldı:

“Türkiye’nin müdahalesi olmadan bölgede veya dünyada hiçbir düzen mümkün değil. Türkiye artık ‘barış ihraç eden’ ülke olarak görülüyor.”

Analizde, Ankara’nın bölgede koruduğu diplomatik dengenin altı çizilerek, “Erdoğan, İsrail’i hedef alarak Batı’ya bir mesaj gönderiyor: Artık Orta Doğu’yu Türkiye’siz yönetemezsiniz.” yorumu yapıldı.

“TÜRKİYE’NİN ORTA DOĞU’DAKİ PRESTİJİ ARTTI”

Analizde görüşlerine yer verilen Tel Aviv Üniversitesi Dayan Merkezi’nden Türkiye uzmanı Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Arap dünyasının vicdanını temsil ettiği yorumunda bulundu.

Dr. Yanarocak, “Gazze’de yaşanan savaş, Erdoğan’ın diplomatik profilini yeniden şekillendirdi. Ankara, hem Arap sokağının vicdanını temsil eden hem de Batı ile temasını koparmayan tek aktör olarak öne çıktı” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ilk günden itibaren İsrail’e yönelik sert açıklamalarıyla İslam dünyasında geniş destek kazandığını belirten Dr. Yanarocak, “Erdoğan, Filistin meselesini yeniden gündemin merkezine yerleştirdi. Bu, Türkiye’nin Orta Doğu’daki prestijini artırdı.” ifadelerini kullandı.

N12’nin değerlendirmesinde, Erdoğan ile ABD Başkanı Trump arasındaki yakın ilişkiye geniş yer ayrıldı. Analizde, “Trump döneminde Beyaz Saray’a doğrudan ulaşabilen tek Müslüman lider Erdoğan’dı.” ifadeleri kullanıldı.

İsrailli uzman Gallia Lindenstrauss ise Trump’ın yeniden yükselişe geçmesinin Ankara tarafından yakından takip edildiğini belirterek, “Erdoğan, Trump’ın dönüşünü bölgesel bir fırsata çevirmeye hazırlanıyor. Washington’la yeni bir sayfa açılırsa bu kez Türkiye masaya şart koyan taraf olacak.” dedi.

Haberde, Türkiye’nin F-35 programından çıkarılmasının ardından, Ankara’yı kendi jeopolitik hattını oluşturmaya yönelttiği değerlendirildi.

Analizde, “Erdoğan Rusya ile yakınlaşırken NATO’dan kopmadı. Bu, Batı’nın alışık olmadığı bir strateji. Moskova ile diyalogda olan ama NATO’da kalan bir Türkiye artık Batı’nın öngöremediği bir oyuncu haline geldi.” denildi.

İsrailli uzmanlar ayrıca, “Erdoğan ne Batı’ya teslim oluyor ne de Doğu’ya tamamen yaslanıyor. Ankara kendi eksenini kurdu.” ifadelerini kullandı.

“HAVA KUVVETLERİ GÜÇLENİYOR”

N12’nin analizine göre Türkiye, askeri kapasitesini özellikle hava kuvvetleri alanında güçlendirmeye odaklanmış durumda. Analizde, “Türkiye özellikle hava kuvvetlerini modernize etmek istiyor” denildi.

Ayrıca geçtiğimiz hafta Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile İngiltere Başbakanı Keir Starmer arasında yapılan görüşmeye dikkat çekildi.

“Eurofighter Typhoon” savaş uçaklarının satışı konusunda mutabakat sağlandığı hatırlatılarak, “Bu görüşme Türkiye’nin Batı ile bağlarını tamamen koparmadan kendi çıkarlarını maksimize etme stratejisinin bir parçasıdır.” değerlendirmesi yapıldı.

“ERDOĞAN, SURİYE’DE TEK SABİT AKTÖR HALİNE GELDİ”

N12’nin analizinde, Ankara’nın Suriye sahasındaki etkisinin güçlendiği belirtildi. Haberde, “Türkiye artık sadece sınır ötesi operasyonlarla değil, diplomatik temaslarla da oyunu yönlendiriyor.” denildi.

Analizde, “Erdoğan, Suriye’de hiçbir tarafın tam kontrol sağlayamadığı bir denklemde tek sabit aktör haline geldi. Bu durum İsrail için hesapların baştan yapılmasına neden olacak bir faktör.” ifadeleri kullanıldı.