Başlangıçta hızlı bir zafer vadeden ABD Başkanı Donald Trump, gelinen noktada beklediği sonucu elde edebilmiş değil. Çatışmalar, kırılgan bir ateşkes süreciyle yavaşlamış olsa da tarafların kesin bir üstünlük sağladığını söylemek zor. Brookings Institution uzmanlarından Melanie Sisson’un da ifade ettiği gibi, mevcut tablo “kazananı olmayan bir savaş” görünümü veriyor.

Savaşın en ağır bedelini ise İran halkı ödüyor. ABD ve İsrail’in düzenlediği yoğun hava saldırıları sonucunda binlerce hedef vurulurken, aralarında sivillerin de bulunduğu 3 binden fazla kişi hayatını kaybetti. Ülke içinde baskı politikaları sertleşirken, yüzlerce idam vakası ve geniş çaplı internet kesintileri yaşandı. Ekonomik açıdan ise İran ciddi bir daralma sürecine girdi; işsizlik artarken yoksulluk daha da derinleşti.

Çatışmanın etkileri yalnızca İran’la sınırlı kalmadı. Lübnan da savaşın içine çekildi. Hizbullah ile İsrail arasında yeniden tırmanan gerilim, ülkeyi büyük bir yıkımla karşı karşıya bıraktı. İsrail’in hava ve kara operasyonları sonucu binlerce kişi yaşamını yitirirken, yüz binlerce insan yerinden edildi. Özellikle Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından gerilim daha da tırmandı ve çatışmalar bölgesel bir krize dönüştü.

Körfez ülkeleri de bu süreçten ciddi şekilde etkilendi. İran’ın misilleme saldırıları Birleşik Arap Emirlikleri başta olmak üzere birçok ülkeyi hedef alırken, Hürmüz Boğazı’nın kapanması enerji ihracatını sekteye uğrattı. Irak, Katar ve Kuveyt gibi ülkeler ekonomik büyüme beklentilerini aşağı çekmek zorunda kaldı.

Savaşın küresel etkileri ise oldukça geniş kapsamlı. ABD’de artan yakıt fiyatları ve ulaşım maliyetleri enflasyonu yukarı çekerken, dünya genelinde enerji ve gıda fiyatları ciddi şekilde yükseldi. Bu durum özellikle gelişmekte olan ülkelerde ekonomik baskıyı artırdı. Uluslararası Para Fonu küresel büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize etti.

İç politikada ise Donald Trump için süreç giderek daha riskli hale geliyor. CNN tarafından derlenen anketlere göre, Trump’ın kamuoyu desteği kısa sürede %37 seviyelerine kadar geriledi. Savaşın uzaması, siyasi maliyeti artırırken belirsizlik de derinleşiyor.

İsrail cephesinde ise Başbakan Binyamin Netanyahu, İran’ın askeri kapasitesine verilen zarar sayesinde kısa vadede iç politik avantaj elde etmiş görünüyor. Ancak savaşın uzaması, hem güvenlik risklerini artırıyor hem de uluslararası baskıyı yoğunlaştırıyor. İsrail kamuoyunda da savaşın kazanıldığına dair güçlü bir inanç oluşmuş değil.

İran tarafında ise rejim ağır kayıplar vermesine rağmen ayakta kalmayı başardı. Üst düzey birçok yetkili hayatını kaybetse de Tahran yönetimi kontrolü tamamen yitirmedi. Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik etkisini sürdürmesi ise İran’a önemli bir diplomatik koz sağladı.

Öte yandan savaşın dolaylı kazananları da dikkat çekiyor. Çin, enerji stokları ve alternatif tedarik kaynakları sayesinde krizi görece daha az hasarla atlatırken, ABD’nin küresel itibar kaybından diplomatik avantaj elde etme potansiyeline sahip. Enerji devleri de yükselen petrol fiyatlarından büyük kazanç sağladı. Chevron, Shell ve ExxonMobil gibi firmalar kârlarını artırırken, bu durum “ekstra kâr vergisi” tartışmalarını da beraberinde getirdi.

Bir diğer dikkat çeken kazanan ise Rusya oldu. Yükselen petrol ve gübre fiyatları sayesinde Rus ekonomisi önemli gelir artışı yaşadı. Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, Rusya’nın enerji gelirleri yalnızca bir ay içinde neredeyse iki katına çıkarak 19 milyar dolara ulaştı.

Sonuç olarak, iki ayı geride bırakan bu savaş; askeri başarıdan çok ekonomik, siyasi ve insani kayıplarla anılıyor. Tarafların net bir zafer elde edemediği bu süreçte, küresel sistemin kırılganlığı bir kez daha ortaya çıkarken, savaşın uzun vadeli etkilerinin daha da derinleşmesi bekleniyor.

Beklenen Zam Kararı Gündemdeydi

Küresel enerji piyasalarında yaşanan hareketlilik, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkilemeye devam ediyor. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran arasında süregelen jeopolitik gerilimler, petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturuyordu. Bu gelişmeler doğrultusunda, akaryakıta yeni bir zam yapılacağı yönünde beklentiler oluşmuştu.

Sektör kaynaklarından edinilen ilk bilgilere göre, motorin fiyatlarında litre başına 7,67 lira gibi oldukça yüksek bir artış öngörülüyordu. Bu rakam, son dönemin en dikkat çekici zamlarından biri olarak değerlendiriliyordu. Benzin tarafında ise toplamda 2,29 liralık bir artış beklentisi bulunuyordu.

Eşel Mobil Sistemi Devreye Giriyordu

Benzin fiyatlarına ilişkin artışın tamamı pompaya yansımayacaktı. Türkiye’de uygulanan eşel mobil sistemi kapsamında, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden yapılan düzenlemelerle fiyat artışının bir kısmı dengeleniyordu. Bu nedenle benzinde beklenen 2,29 liralık artışın yalnızca 57 kuruşluk kısmının tüketiciye yansıyacağı ifade edilmişti.

Motorin tarafında ise böyle bir dengelemenin sınırlı olması nedeniyle zammın büyük ölçüde doğrudan pompaya yansıması bekleniyordu. Bu durum, özellikle ticari araç kullanıcıları ve taşımacılık sektörü açısından ciddi maliyet artışı anlamına geliyordu.

Zam Kararı Son Anda İptal Edildi

Ancak tüm bu beklentilere rağmen, akaryakıt fiyatlarına yapılması planlanan artış yürürlüğe girmeden iptal edildi. Sektör kaynaklarından alınan bilgilere göre, ertesi gün itibarıyla uygulanması beklenen zam kararı geri çekildi.

Buna göre, benzinde 57 kuruşluk artış ve motorinde 7,67 liralık zam hayata geçirilmeyecek. Böylece mevcut fiyatlar korunmuş oldu. Bu gelişmenin, piyasalardaki dalgalanma ve fiyat hesaplamalarındaki güncellemeler sonucunda alındığı değerlendiriliyor.

Güncel Akaryakıt Fiyatları

Zam iptalinin ardından büyük şehirlerdeki akaryakıt fiyatları mevcut seviyelerinde kalmaya devam ediyor. Buna göre:

• İstanbul’da benzin litre fiyatı yaklaşık 62,60 lira, motorin ise 77,47 lira seviyesinde bulunuyor.
• Ankara’da benzin 63,57 lira, motorin 78,60 lira civarında satışa sunuluyor.
• İzmir’de ise benzin fiyatı 63,85 lira, motorin fiyatı ise 78,87 lira olarak uygulanıyor.

Bu fiyatlar, zam kararının iptal edilmesiyle birlikte değişmeden kalmış oldu.

Akaryakıt Fiyatları Nasıl Belirleniyor?

Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının belirlenmesi belirli bir hesaplama sistemine dayanıyor. Bu sistemde temel unsur, gümrüksüz rafineri fiyatı olarak öne çıkıyor. Bu fiyatın üzerine ÖTV ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) payı ekleniyor. Ardından Katma Değer Vergisi (KDV) dahil edilerek nihai pompa satış fiyatı oluşturuluyor.

Gümrüksüz rafineri fiyatı hesaplanırken ise uluslararası piyasalardaki gelişmeler yakından takip ediliyor. Özellikle Akdeniz-İtalyan piyasasında açıklanan günlük CIF Akdeniz ürün fiyatları ve döviz kuru bu hesaplamada belirleyici rol oynuyor. Günlük fiyat değişimleri doğrultusunda rafineri tavan satış fiyatı yeniden şekilleniyor.

Bu nedenle küresel petrol fiyatlarında yaşanan artış ya da düşüşler, doğrudan Türkiye’deki akaryakıt fiyatlarına yansıyor. Aynı şekilde döviz kurundaki dalgalanmalar da fiyatlar üzerinde önemli bir etkiye sahip oluyor.

Piyasalarda Belirsizlik Devam Ediyor

Her ne kadar son zam iptal edilmiş olsa da, akaryakıt fiyatlarının önümüzdeki dönemde nasıl bir seyir izleyeceği belirsizliğini koruyor. Küresel gelişmeler, özellikle Orta Doğu’daki jeopolitik riskler ve petrol arzına ilişkin endişeler, fiyatların yeniden yükselmesine neden olabilir.

Uzmanlar, akaryakıt fiyatlarında kısa vadede dalgalı bir görünümün devam edebileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle hem bireysel kullanıcılar hem de sektör temsilcileri, fiyat değişimlerini yakından izlemeyi sürdürüyor.

Donald Trump yönetimi döneminde Orta Doğu’da artan gerilim ve Hürmüz Boğazı’na yönelik gelişmelerin küresel petrol piyasalarını etkilediği belirtiliyor. İran’ın boğazı kapatma hamlesi, arz endişelerini artırırken akaryakıt fiyatlarının da yükselmesine neden oldu.

Bu gelişmelerin yansıması ABD’de özellikle Kaliforniya gibi eyaletlerde daha belirgin şekilde hissedildi. Yüksek vergiler ve maliyetler nedeniyle zaten pahalı olan yakıt fiyatları, son gelişmelerle birlikte daha da arttı.

Sosyal medyada paylaşılan videoda konuşan Türk vatandaşı, benzin fiyatlarının 5,59 dolar seviyesinde olduğunu, kartlı ödemelerde ise bu rakamın 5,69 dolara çıktığını ifade etti. Araç kullanmanın maliyetine dikkat çeken vatandaş, “İyi ki arabam yok, her şey çok pahalı” sözleriyle yaşadığı ekonomik zorluğu dile getirdi.

Kaliforniya’daki fiyatların diğer eyaletlere kıyasla daha yüksek olduğunu vurgulayan vatandaş, bir Honda Accord’un deposunu doldurmanın yaklaşık 65 dolara mal olduğunu belirtti. Bu durumun günlük yaşamı zorlaştırdığını ifade eden kadın, maddi imkânı olmayanlara Kaliforniya’ya taşınmamaları yönünde tavsiyede bulundu.

Artan akaryakıt fiyatları, ABD genelinde tartışma konusu olmaya devam ederken, özellikle yüksek yaşam maliyetine sahip eyaletlerde vatandaşların tepkisini çekiyor.

Petrol piyasalarında ABD–İran arasındaki gerilim, ham petrol fiyatlarını yukarı çekiyor. Artan petrol maliyetleri ise hem küresel hem de Türkiye akaryakıt fiyatlarına yansıyor.

Sahadan edinilen bilgilere göre motorinin litre fiyatına 2,40 TL zam yapılacak. Buna göre İstanbul’da motorinin litre fiyatının yaklaşık 60,29 TL’ye, Ankara’da 61,42 TL’ye, İzmir’de ise 61,70 TL seviyesine yükselmesi bekleniyor.

Geçtiğimiz ayın sonunda da motorine 1,43 TL zam yapılmış ve litre fiyatı İstanbul’da yaklaşık 57,30 TL’ye ulaşmıştı. Aynı dönemde depo doldurma maliyeti 2 bin 865 TL’ye kadar çıkmıştı.

Mevcut akaryakıt fiyatları üç büyük şehirde şöyle:

• İstanbul: Benzin 57,17 TL, Motorin 57,89 TL, LPG 30,29 TL

• Ankara: Benzin 58,10 TL, Motorin 59,02 TL, LPG 30,17 TL

• İzmir: Benzin 58,37 TL, Motorin 59,30 TL, LPG 30,09 TL

Türkiye’de benzin ve motorin fiyatları belirlenirken, rafineri fiyatlarına ÖTV ve EPDK payı ekleniyor; ardından KDV hesaplanıyor. Gümrüksüz rafineri fiyatı ise günlük CIF Akdeniz ürün fiyatları ve dolar kuru esas alınarak belirleniyor.