Aybüke Türk Haber "Habere Bozkutça Bakış"
Libya Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile 2019’da imzalanan deniz yetki alanları anlaşmasını oy birliğiyle onaylaması, Yunanistan’da rahatsızlık yarattı. Atina yönetimi mutabakatın geçersiz olduğunu savunurken, Libya’daki karar Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Doğu Akdeniz’de Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları mutabakatı yeniden gündemde. Libya Temsilciler Meclisi’nin 20 Ekim 2026’da aldığı onay kararı, Yunanistan’ın sert tepkisini beraberinde getirdi. Atina yönetimi anlaşmanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ileri sürerken, Türkiye ile Libya arasındaki mutabakatın geçerliliğine ilişkin tartışmalar yeniden alevlendi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, yaptığı açıklamada Libya Temsilciler Meclisi’nin kararını tanımadığını bildirdi. Atina, söz konusu gelişmenin Türkiye-Libya mutabakatının hukuka aykırı ve geçersiz olduğu yönündeki tutumlarını değiştirmediğini savundu.
ATİNA’DAN TÜRKİYE-LİBYA MUTABAKATINA İTİRAZ
Yunanistan yönetimi, Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatının uluslararası deniz hukukuyla bağdaşmadığını iddia etti. Atina’nın temel itirazı, iki ülkenin deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına dayanak oluşturacak karşılıklı veya bitişik kıyılara sahip olmadığı yönündeki görüşüne dayanıyor.
Yunanistan, anlaşmanın kendi adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını göz ardı ettiğini öne sürerek Libya’ya çağrıda bulundu. Açıklamada, uluslararası hukuka aykırı olduğu savunulan adımlardan kaçınılması istenirken, Atina yönetiminin Doğu Akdeniz’deki gelişmelere karşı gerekli diplomatik girişimleri sürdüreceği belirtildi.
Yunanistan ayrıca Mısır ve İtalya ile imzaladığı deniz yetki alanı anlaşmalarını örnek gösterdi. Atina, müttefiklerini ve ortaklarını da konu hakkında bilgilendirdiğini duyurdu.
LİBYA MECLİSİ’NDEN KRİTİK KARAR: MUTABAKAT OY BİRLİĞİYLE ONAYLANDI
Tartışmaların merkezindeki karar, Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi’nin Bingazi’de gerçekleştirdiği toplantıda alındı. Meclis, Türkiye ile Libya’daki eski Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında 27 Kasım 2019’da imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması mutabakatını oy birliğiyle onayladı.
Karar, Türkiye-Libya ilişkileri ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmaları bakımından önemli bir gelişme olarak öne çıktı.
Libya Temsilciler Meclisi ayrıca, 2020 yılında Türkiye ile imzalanan mutabakatların onaylanmasını reddeden 1 sayılı kararı ve Ankara ile siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören 6 sayılı kararı da iptal etti.
Böylece Libya’nın doğusundaki siyasi kanadın, Türkiye ile imzalanan anlaşmalara yönelik önceki tutumunda değişikliğe gittiği görüldü. Karar, Ankara ile Trablus arasındaki mutabakatın Libya iç siyasetindeki konumu açısından da dikkat çekici bir gelişme oldu.
TÜRKİYE-LİBYA ANLAŞMASI NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Türkiye ile Libya arasındaki Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası, 27 Kasım 2019’da İstanbul’da imzalandı ve 8 Aralık 2019’da yürürlüğe girdi. Birleşmiş Milletler kayıtlarında da bulunan anlaşma, iki ülke arasında Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını konu alıyor.
Ankara, mutabakatın uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri temelinde hazırlandığını savunuyor. Türkiye’nin yaklaşımına göre anlaşma, iki ülkenin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının batı sınırının bir bölümünü belirliyor ve karşılıklı hak ve çıkarlarının korunması açısından önem taşıyor.
Anlaşmanın temel tartışma noktalarından birini ise Yunan adalarının deniz yetki alanlarının belirlenmesindeki etkisi oluşturuyor.
MEİS ADASI GERİLİMİNİN MERKEZİNDE
Türkiye, deniz yetki alanlarının belirlenmesinde ana kara kıyılarının uzunluğunun ve coğrafi konumunun dikkate alınması gerektiğini savunuyor. Ankara’ya göre adaların deniz alanlarına etkisi değerlendirilirken Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki uzun kıyı şeridi göz ardı edilemez.
Türkiye, özellikle Meis Adası üzerinden ileri sürülen Yunan deniz yetki alanı iddialarının, Türkiye’nin ana karasının denize uzanan doğal kıyı projeksiyonunu daralttığını belirtiyor.
Yunanistan ise adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin haklarının korunması gerektiğini savunuyor. İki ülke arasındaki görüş ayrılığı, Türkiye-Libya mutabakatına yönelik itirazların da temel başlıklarından birini oluşturuyor.
DOĞU AKDENİZ’DE DİPLOMATİK GERİLİM YENİDEN GÜNDEMDE
Libya Temsilciler Meclisi’nin mutabakatı onaylaması ve daha önceki bazı kararlarını iptal etmesi, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları meselesini yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
Atina yönetimi anlaşmaya itirazını sürdürürken, Ankara mutabakatın iki ülkenin deniz yetki alanlarına ilişkin hak ve çıkarları bakımından önemini koruduğunu vurguluyor.
Libya’daki son kararın ardından gözler, tarafların atacağı diplomatik adımlara çevrildi. Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmasının önümüzdeki süreçte Türkiye, Yunanistan ve Libya arasındaki ilişkilerin önemli başlıklarından biri olmayı sürdürmesi bekleniyor.
