Aybüke Türk Haber "Habere Bozkutça Bakış"
Azerbaycan’da devlet okullarındaki öğrenci kıyafetlerine ilişkin yeni düzenleme başörtüsü tartışmasını beraberinde getirdi. Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilen düzenlemede “başörtüsü” veya “hicab” ifadesi doğrudan yer almıyor. Ancak okul formasının bütünlüğünü bozan ve genel eğitimin laiklik ilkesine uygun olmayan kıyafet unsurlarına izin verilmeyeceği hükme bağlanıyor.
Azerbaycan’da devlet okullarındaki öğrencilerin kıyafetlerine ilişkin kurallar yeniden düzenlendi. Başbakan Ali Asadov’un imzasını taşıyan 309 sayılı Bakanlar Kurulu kararı, özellikle başörtüsü konusunda ülkede yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi.
Yeni düzenlemeyle öğrencilerin belirlenen okul kıyafetinin bütünlüğünü bozan ya da genel eğitimin laiklik ilkesine uygun olmadığı değerlendirilen kıyafet unsurlarını kullanmasına izin verilmeyecek.
Kararda başörtüsü açıkça yasaklanan bir kıyafet olarak sayılmıyor. Ancak Azerbaycan basınında düzenlemenin başörtüsünü de kapsadığı yönünde değerlendirmeler yapıldı.
Azerbaycan medyasında “başörtüsü yasaklandı” başlıkları
Yeni düzenlemenin açıklanmasının ardından Azerbaycan medyasında konu geniş yer buldu.
Bazı yayın organları kararı doğrudan “Okullarda başörtüsü yasaklandı” şeklinde duyurdu. Bu yorumlarda, devlet okullarında belirlenen standart okul formasına uymayan dini başörtüsü ve benzeri kıyafetlerin yeni kurallar kapsamında değerlendirileceği belirtildi.
Ancak düzenlemenin resmi metni incelendiğinde “başörtüsü” veya “hicab” kelimelerinin kullanılmadığı görülüyor.
Dolayısıyla hukuki metinde doğrudan “başörtüsü yasaktır” şeklinde bir hüküm bulunmuyor. Başörtüsünün kapsam içine alındığı yönündeki değerlendirme, düzenlemede yer alan laiklik ilkesi ve okul formasının bütünlüğü hükümlerine dayanıyor.
Kararın merkezinde “laiklik” ve standart okul kıyafeti var
Yeni düzenleme, öğrencilerin belirlenen okul kıyafetlerine uymasını esas alıyor.
Okul formasının bütünlüğünü bozan ve genel eğitimin laiklik ilkesine uygun olmadığı değerlendirilen kıyafet unsurlarının kullanılmasına izin verilmeyecek.
Bu yönüyle karar yalnızca başörtüsü tartışması üzerinden değil, Azerbaycan devlet okullarında laiklik ve standart okul kıyafeti uygulamasının güçlendirilmesi açısından da önem taşıyor.
Velilere de açık sorumluluk getirildi
Düzenleme yalnızca öğrencileri değil, velileri de kapsıyor.
Ebeveynler ve diğer yasal temsilciler, çocuklarının okul kıyafetiyle ilgili belirlenen kurallara uymasını sağlamakla yükümlü olacak.
Kurallara uyulup uyulmadığı konusunda ortaya çıkabilecek sorunların ise okulların Pedagoji Şuralarında değerlendirilmesi öngörülüyor.
Kararın kabul edilmesinden sonra beş iş günü içerisinde okul internet sitesinde veya okulun bilgilendirme panosunda yayımlanması da zorunlu tutuluyor.
“Laiklik” ilkesi temmuz ayında eğitim sistemine eklendi
Yeni kıyafet düzenlemesinin arkasındaki hukuki süreç temmuz ayında başladı.
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in 7 Temmuz 2026 tarihinde imzaladığı yasa değişikliğiyle, Azerbaycan genel eğitim sisteminin temel ilkeleri arasına “millilik ve laiklik” ilkeleri eklendi.
Aynı düzenlemeyle devlet okullarında öğrencilerin ve eğitim çalışanlarının belirlenen kıyafet kurallarına uyması zorunlu hale getirildi.
Ardından Aliyev’in 22 Temmuz’da imzaladığı kararnameyle Bakanlar Kuruluna, mevcut öğrenci kıyafeti düzenlemesini yeni yasal çerçeveye uygun şekilde güncellemesi için gerekli çalışmaların yapılması talimatı verildi.
Son Bakanlar Kurulu kararı da bu sürecin devamı olarak ortaya çıktı.
Milli kıyafetlere özel istisna
Yeni düzenlemede Azerbaycan’ın tarihi ve kültürel değerlerine ilişkin etkinlikler için ayrı bir uygulama da bulunuyor.
Azerbaycan halkının tarihi, kültürü ve milli-manevi değerleriyle bağlantılı etkinliklerde, okulun Pedagoji Şurasının kararıyla milli kıyafetlerin veya milli kıyafet unsurlarının kullanılmasına izin verilebilecek.
Böylece düzenleme, standart okul kıyafeti uygulamasının yanında milli ve kültürel etkinlikler için sınırlı bir istisna da getiriyor.
Gözler uygulamanın nasıl yapılacağında
Azerbaycan’daki yeni düzenlemenin en çok tartışılan yönü ise başörtüsünün kapsamı oldu.
Resmi metinde “başörtüsü” ifadesinin bulunmaması nedeniyle düzenlemenin doğrudan başörtüsü yasağı olarak mı uygulanacağı, yoksa okul kıyafetinin bütünlüğü ve laiklik hükümleri üzerinden mi değerlendirileceği konusu kamuoyunda tartışılıyor.
Önümüzdeki dönemde asıl belirleyici unsur, düzenlemenin devlet okullarında nasıl uygulanacağı ve okulların Pedagoji Şuralarının bu konuda nasıl karar vereceği olacak.
