Aybüke Türk Haber "Habere Bozkutça Bakış"
Türkiye’de tütün kullanımına ilişkin 17 yıllık veriler, kadınlarda dikkat çekici bir yükselişe işaret ediyor. 2008 yılında yüzde 15,2 seviyesinde bulunan kadınların tütün ürünü kullanma oranı, 2025’te yüzde 20,6’ya çıktı. Aynı dönemde erkeklerde kullanım oranı yüzde 47,9’dan yüzde 46’ya geriledi.
Sağlık Bakanlığı verileri ile Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2025 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarından derlenen verilere göre, Türkiye’de 15 yaş ve üzerindeki nüfusta tütün ürünü kullanım oranı erkeklerde yüzde 46, kadınlarda ise yüzde 20,6 olarak hesaplandı.
Ortaya çıkan tablo, tütün kullanımında cinsiyetler arasındaki farkın yıllar içinde değiştiğini gösterdi.
KADINLARDA 17 YILDA YÜZDE 35’LİK ARTIŞ
2008 yılında Türkiye genelinde 15 yaş ve üzeri nüfusun yüzde 31,2’si tütün ürünü kullanırken, bu oran 2025’te yüzde 33,2’ye yükseldi.
Ancak asıl dikkat çeken değişim kadınlarda yaşandı.
Kadınlarda tütün kullanım oranı 2008’de yüzde 15,2 iken 2025’te yüzde 20,6’ya ulaştı. Böylece 17 yıllık dönemde kadınların tütün ürünü kullanım oranında yaklaşık yüzde 35’lik artış gerçekleşti.
Erkeklerde ise aynı dönemde ters yönde bir değişim görüldü. 2008’de yüzde 47,9 olan kullanım oranı 2025’te yüzde 46’ya geriledi.
Erkeklerde tütün kullanım oranı 2012’de yüzde 41,5, 2014’te ise yüzde 47,4 olarak kayıtlara geçti.
TÜTÜN SAĞLIK İÇİN AĞIR BİR RİSK OLUŞTURUYOR
Tütün kullanımı, başta kronik hastalıklar ve akciğer kanseri olmak üzere çok sayıda ciddi sağlık sorunuyla ilişkilendiriliyor.
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 7 milyon kişinin tütün kullanımına bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği belirtilirken, bu ölümlerin yaklaşık 1,6 milyonunun pasif tütün dumanına maruz kalmayla bağlantılı olduğu ifade ediliyor.
Türkiye’de ise tütün kullanımına bağlı olarak her yıl yaklaşık 125 bin kişinin hayatını kaybettiği, bu sayının yaklaşık 25 bininin pasif etkilenimden kaynaklandığı bildiriliyor.
Tütün dumanı yalnızca sigara veya diğer tütün ürünlerini kullanan kişileri tehdit etmiyor. Aynı ortamda bulunan çocuklar, gençler, aile bireyleri ve çalışanlar da pasif etkilenim nedeniyle ciddi sağlık riskleriyle karşı karşıya kalıyor.
AKCİĞER KANSERİ VE KRONİK HASTALIKLARLA BAĞLANTILI
Tütün kullanımının dünyadaki kronik hastalıkların yaklaşık dörtte birinde ve akciğer kanserlerinin yaklaşık yüzde 90’ında etkili olduğu belirtiliyor.
Türkiye’de 2024 verilerine göre ölümlerin yüzde 67,3’ü dolaşım sistemi hastalıkları, tümörler ve solunum sistemi hastalıkları başta olmak üzere sigarayla doğrudan ilişkili olduğu belirtilen hastalık gruplarından kaynaklandı.
Tütün dumanına uzun süre maruz kalınması; kalp ve damar hastalıkları, solunum sistemi hastalıkları ve akciğer kanseri başta olmak üzere ciddi sağlık problemleriyle ilişkilendiriliyor.
SAĞLIK BAKANLIĞI SAHADA DENETİMİ ARTIRIYOR
Tütün kullanımının ve pasif etkilenimin azaltılması amacıyla Sağlık Bakanlığı tarafından il ve ilçelerde Tütünle Mücadele Timleri oluşturuldu.
Bu ekipler, vatandaşları tütün dumanının zararları konusunda bilgilendirirken sigarayı bırakmak isteyen kişilerin sağlık hizmetlerine ulaşmasına da destek oluyor.
1 Eylül 2025 itibarıyla oluşturulan ekiplerin bugüne kadar 1 milyondan fazla kişiye ulaştığı ve özellikle pasif tütün dumanına maruz kalmanın riskleri konusunda bilgilendirme yaptığı bildirildi.
Mobil Sigara Bırakma Poliklinikleri aracılığıyla da sigarayı bırakmak isteyen vatandaşlara danışmanlık hizmeti veriliyor.
DUMANSIZ HAVA SAHASI İÇİN ÇAPRAZ DENETİM
Türkiye genelinde Dumansız Hava Sahası uygulaması kapsamında denetim ve bilgilendirme faaliyetleri devam ediyor.
Denetimlerin daha etkin ve standart şekilde yürütülmesi amacıyla iller arasındaki koordinasyon artırılırken çapraz denetim uygulaması da başlatıldı.
Sahadaki ekipler, tütün ürünü kullanmayanların da korunması amacıyla kapalı alanlarda ve diğer denetim noktalarında bilgilendirme ve kontrol çalışmalarını sürdürüyor.
Vatandaşlardan gelen ihbar ve bildirimler de tütün denetim ekipleri tarafından değerlendirilerek gerekli durumlarda müdahale gerçekleştiriliyor.
HEDEFTE ÇOCUKLAR VE GENÇLER VAR
Tütünle mücadelede çocukların ve gençlerin korunması da öncelikli başlıklar arasında yer alıyor.
2024-2028 Tütün Kontrolü Strateji Belgesi ve Eylem Planı’nda, çocuk ve gençlerin tütün ürünlerinden korunması ve bu ürünlere erişimlerinin engellenmesine yönelik çalışmalar ayrı bir başlık altında ele alınıyor.
Bu kapsamda öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik koruyucu ve önleyici eğitimler gerçekleştiriliyor.
Çalışmalar; Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Türkiye Yeşilay Cemiyeti, Yükseköğretim Kurulu, üniversiteler ile Gençlik ve Spor Bakanlığı iş birliğiyle yürütülüyor.
17 YILLIK VERİLER NE SÖYLÜYOR?
Türkiye’nin tütün kullanımındaki genel tablosunda sınırlı bir yükseliş görülürken, kadınlarda yaşanan artış özellikle dikkat çekiyor.
2008’de kadınlarda yüzde 15,2 olan tütün kullanım oranının 2025’te yüzde 20,6’ya çıkması, tütünle mücadelede kadınlara yönelik koruyucu ve önleyici çalışmaların önemini bir kez daha gündeme getiriyor.
Erkeklerde ise aynı dönemde kullanım oranının yüzde 47,9’dan yüzde 46’ya gerilemesi, tütün kullanımındaki değişimin toplumun farklı kesimlerinde aynı yönde ilerlemediğini ortaya koyuyor.
Ortaya çıkan 17 yıllık tablo, Türkiye’de tütünle mücadelenin yalnızca sigara kullanan bireylere değil, pasif etkilenime maruz kalanlara, kadınlara, çocuklara ve gençlere yönelik politikalarla birlikte ele alınması gerektiğini gösteriyor.
