Üniversite öğrencilerini, akademisyenleri ve yükseköğretim kurumlarını ilgilendiren kapsamlı düzenleme yürürlüğe girdi. Öğrenci affından azami öğrenim süresini dolduranlara getirilen ek sınav hakkına, öğretim üyelerinin 75 yaşına kadar sözleşmeli çalışabilmesinden akademik sahteciliğe uygulanacak yaptırımlara kadar birçok konuda yeni kurallar getirildi.
“Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte üniversitelerde önemli değişiklikler hayata geçti.
Düzenlemenin özellikle öğrenim süresi nedeniyle üniversiteyle ilişiği kesilen öğrenciler açısından önemli sonuçlar doğurması bekleniyor. İşte yeni düzenlemenin öne çıkan başlıkları:
1. Azami öğrenim süresini dolduran öğrencilere ek sınav hakkı
Azami öğrenim süresini tamamlayan ve mezuniyet aşamasında bulunan son sınıf öğrencilerine, intörnlük dönemi dışında kalan başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı dersler için iki ek sınav ya da tekrar hakkı verildi.
Derslerinin tamamını başarıyla tamamladığı halde uygulamalı eğitime veya intörnlüğe başlayamayan, bu eğitimleri tamamlayamayan ya da başarısız olan öğrenciler de eksik eğitimlerini tamamlama imkanından yararlanabilecek.
Ancak azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri ek sınav hakkından yararlanamayacak.
Uygulamalı eğitim ve intörnlükle ilgili usul ve esasları belirleme yetkisi YÖK’te olacak.
2. Üniversiteye dönüş için başvuru süresi 4 ay
Hazırlık dahil olmak üzere ön lisans, lisans, lisans tamamlama ve lisansüstü programlarda öğrenim görürken ilişiği kesilenler ile kendi isteğiyle kaydını sildirenler de düzenlemeden yararlanabilecek.
Bir yükseköğretim programını kazandığı halde kayıt yaptırmayanlar da kapsamda yer alıyor.
Bu kişiler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içerisinde ilgili üniversiteye başvurmaları halinde, belirlenen şartlar çerçevesinde 2026-2027 eğitim öğretim yılında öğrenimlerine yeniden başlayabilecek.
3. Kimler öğrenci affından yararlanamayacak?
Düzenlemede bazı suçlardan hüküm giyenler ile belirli nedenlerle üniversiteden ilişiği kesilenler kapsam dışında bırakıldı.
Terör, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkum olanlar aftan yararlanamayacak.
Ayrıca sahte belge nedeniyle kaydı iptal edilenler veya kayıt sırasında sahte belge kullananlar da kapsam dışında.
Terör örgütleri ya da Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı ve gruplarla üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibat nedeniyle ilişiği kesilenler de aftan yararlanamayacak.
4. Polis, jandarma ve harp okulları kapsam dışında
Özel kanunlara tabi olan bazı eğitim kurumları için öğrenci affı uygulanmayacak.
Polis Akademisi ve bağlı eğitim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Milli Savunma Üniversitesi bünyesindeki harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler bu kapsamda bulunuyor.
Ayrıca belirli kurumların nam ve hesabına başka üniversitelerde eğitim görürken ilişiği kesilen öğrenciler de düzenlemeden yararlanamayacak.
5. Öğretim üyeleri 75 yaşına kadar çalışabilecek
Yeni düzenlemenin akademik personel açısından en dikkat çekici başlıklarından biri emeklilik yaş haddinden sonra çalışma imkanı oldu.
Yaş haddinden önce başvuru yapan ve sözleşme tarihinde öğretim üyesi kadrosunda bulunan kişilerden, üniversitenin ihtiyaç duyduğu bölüm ve programlarda görevine devam etmesinde fayda görülenler, YÖK’ün kararıyla 75 yaşını geçmemek üzere sözleşmeli olarak çalışabilecek.
Sözleşmeler iki yıllık dönemler halinde yapılabilecek.
YÖK, ihtiyaçlara göre sözleşmeli çalıştırılabilecek öğretim üyesi sayısına bölüm, program veya üniversite bazında sınırlama getirebilecek.
6. Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerine yeni düzenleme
Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurul’da geçirdikleri süreler, belirli hakların hesabında fiilen meslekte geçirilmiş süre olarak kabul edilecek.
Bu süreler terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma sürelerinin hesabında dikkate alınacak.
Yaş haddinin belirlenmesinde ise kişinin Kurul üyeliğinden önce görev yaptığı kadronun yaş haddi esas alınacak.
7. Akademisyenlere yurt dışında çalışma imkanı
Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki üniversitelerden resmi davet alan öğretim elemanlarına, özlük hakları korunarak aylıklı izin verilebilecek.
Bu izin üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayıyla 3 yıla kadar kullanılabilecek.
Uluslararası anlaşmalar kapsamında kurulan üniversiteler ile YÖK’ün protokolleri çerçevesindeki programlarda ise bu süre 5 yıla kadar çıkabilecek.
8. Akademik sahteciliğe ağır yaptırım
Akademik çalışmalar konusunda da önemli değişiklik yapıldı.
Kişisel emeğe ve akademik birikime dayanmayan, başkalarına hazırlatılan yayın ve çalışmaların atama, yükselme, unvan veya derece elde etmek amacıyla kullanılması halinde meslekten çıkarma cezası uygulanabilecek.
Bu çalışmaları başkaları adına hazırlayan veya hazırlanmasına aracılık edenler de yaptırım kapsamına alınacak.
9. Başkasına tez ve makale yazdırana meslekten çıkarma
Kişisel emek ve akademik birikim dışında ücretli veya ücretsiz şekilde başkalarına hazırlatılan tez, makale, kitap veya proje gibi çalışmalarla diploma ya da akademik unvan elde edenler için çok daha ağır yaptırımlar getirildi.
Anket uygulaması ve veri toplama gibi akademik değerlendirme niteliği taşımayan katkılar ise bu kapsamın dışında tutuldu.
Bu yöntemle diploma veya akademik unvan elde edenlerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılması, elde edilen akademik derece ve unvanların geri alınması öngörüldü.
10. Akademik sahteciliğe binlerce günlük adli para cezası
Başkasının adına tez, makale, kitap veya benzeri akademik çalışmalar hazırlayan, üreten ya da bunların hazırlanmasına aracılık edenlere 5 bin ila 10 bin gün arasında adli para cezası uygulanacak.
Fiilin bunu meslek haline getiren kişiler tarafından işlenmesi durumunda ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak.
Bu çalışmalar üzerinden diploma veya akademik unvan elde edenler hakkında da 5 bin ila 10 bin gün arasında adli para cezası uygulanabilecek.
11. Sahte diploma düzenleyene resmi belgede sahtecilik cezası
Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifikaların sahte şekilde hazırlanması ya da hazırlatılması halinde Türk Ceza Kanunu’ndaki resmi belgede sahtecilik hükümleri uygulanacak.
12. Disiplin soruşturmalarında yeni usul
Üniversitelerdeki disiplin soruşturmalarının yürütülmesine ilişkin kurallar da değiştirildi.
Soruşturmacı tarafından gönderilecek ifade davetinde, ilgili kişiye yöneltilen iddiaların açık şekilde belirtilmesi gerekecek.
İfade vermesi için en az 7 gün süre tanınacak.
Bu süre içerisinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi halinde mevcut deliller üzerinden işlem yapılabileceği ilgili kişiye bildirilecek.
13. Savunma hakkı için en az 7 gün süre
Disiplin cezası vermeye yetkili makamın savunma istem yazısında, isnat edilen eylem, bu eyleme karşılık gelen disiplin cezası ve savunma süresi açıkça gösterilecek.
Savunma için tanınacak süre 7 günden az olamayacak.
Süresi içerisinde savunma yapılmaması halinde kişinin savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği bildirilecek.
Soruşturulan kişiye ayrıca savunmasını vermeden önce soruşturma dosyasını inceleyebileceği de hatırlatılacak.
14. Yan dal uzmanlarına ek ödeme düzenlemesi
Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranlarında değişikliğe gidildi.
Yeni düzenlemeyle bu kişilerin ek ödeme tavanları, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin ödeme oranlarıyla eşitlenecek.
15. Ortak araştırma merkezlerine yeni kurallar
Birden fazla üniversitenin ortak yürüttüğü araştırma merkezlerinde görev yapan öğretim elemanlarının, kendi üniversitelerindeki döner sermaye faaliyetlerine yaptıkları katkı da dikkate alınacak.
Bu kapsamda öğretim elemanlarının ilgili mevzuat çerçevesinde ek ödemelerden yararlanmaya devam etmesinin önü açıldı.
Projeler kapsamında alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek.
Proje tamamlandığında taşınırların hangi üniversiteye bedelsiz devredileceğine ortak araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek.
16. Üniversitelere bilimsel araştırma desteği geliyor
Birlikte kullanılan sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5’i, üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi amacıyla merkezi yönetim bütçesinden üniversite bütçelerine aktarılacak.
Bir sağlık tesisinin birden fazla üniversite tarafından kullanılması halinde söz konusu kaynak, üniversitelerin sağlık tesisinde görevlendirdiği öğretim elemanı sayısına göre paylaştırılacak.
Uygulamanın ayrıntıları YÖK tarafından hazırlanacak yönetmelikle belirlenecek.
17. Yeni üniversiteler YÖK kararıyla eğitim verecek
Kanunla kurulan devlet veya vakıf yükseköğretim kurumları, YÖK’ün kararıyla eğitim ve öğretime başlayabilecek.
Eğitim faaliyetine başlayan akademik birimlerin sonradan kapatılmasına ilişkin yetkiler de akademik birimin türüne göre Cumhurbaşkanı veya YÖK tarafından kullanılabilecek.
18. 48 üniversiteye yeni akademik kadro
Yükseköğretim kurumlarının akademik personel ihtiyacını karşılamak amacıyla 48 üniversiteye yeni profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edildi.
Ayrıca belirli şartları taşıyan ve 67 yaşını doldurmuş tıp ve diş hekimliği uzmanlarının, devlet yükseköğretim kurumlarında daha önce görev yapmış olmaları halinde, ihtiyaç bulunan üniversitelere başvurarak sözleşmeli çalışabilmelerinin önü açıldı.
Vakıf üniversitelerine vergi teşviki
Düzenlemenin son dikkat çeken başlıklarından biri de vakıf üniversitelerine yönelik vergi teşviki oldu.
Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinden kesilen gelir vergisinin iadesine ilişkin teşvikten yararlanabilmeleri için aranan öğrencilerin en az yüzde 50’sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencisi olması şartı kaldırıldı.
Böylece teşvikten yararlanma koşullarında vakıf üniversiteleri açısından önemli bir değişiklik yapılmış oldu.
Düzenlemenin öğrenciler açısından en önemli sonucu ne?
Yeni düzenlemenin öğrenciler bakımından en kritik noktası, üniversiteyle ilişiği kesilen belirli gruplara yeniden eğitim hayatına dönme imkanı tanınması ve azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı verilmesi.
Ancak düzenleme bütün öğrencileri kapsamıyor. Özellikle belirli ağır suçlardan hüküm giyenler, sahte belge kullananlar ve terör örgütleriyle bağlantısı nedeniyle ilişiği kesilenler kapsam dışında tutuluyor.
Aftan yararlanabilecek öğrencilerin ise başvuru süresini kaçırmaması gerekiyor. Düzenleme kapsamında başvuruların kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içinde yapılması gerekiyor.
Milyonlarca Öğrenciyi İlgilendiriyor! Üniversitelerde Yeni Dönem Başladır.
