Aybüke Türk Haber "Habere Bozkutça Bakış"
ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin sona ermesi, küresel enerji piyasalarını yeniden hareketlendirdi. Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim ve tanker geçişlerindeki sert düşüş, petrol fiyatlarını son haftaların en yüksek seviyelerine taşıdı.
Küresel piyasalar, Orta Doğu’dan gelen gelişmeleri yakından takip ederken, enerji arzına ilişkin endişeler yeniden gündemin ilk sıralarına yerleşti.
Petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti
Haftanın ilk işlem gününde petrol piyasasında dikkat çeken bir hareketlilik yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı günü yüzde 2,65’lik yükselişle 90,87 dolardan kapattı. ABD tipi ham petrol ise 84,50 dolara çıktı.
Asya piyasalarının açılmasıyla birlikte yükseliş eğilimi devam etti. Brent petrol 91,14 doları görürken, ABD tipi ham petrol 85 doların üzerine yerleşti.
Böylece iki gösterge petrol türü de temmuz ayının sonundan bu yana görülen en yüksek seviyelere yeniden yaklaşmış oldu.
Hürmüz Boğazı’ndaki hareketlilik kritik seviyeye geriledi
Piyasalardaki dalgalanmanın en önemli nedeni, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin uzatılmaması oldu.
Washington yönetimi, 60 günlük sürenin ardından yeni bir uzatma planlamadığını açıklarken, Tahran yönetimi ise diplomatik girişimlerin başarısız olması halinde daha sert adımlar atabileceğinin sinyalini verdi.
Ancak enerji piyasalarının asıl odak noktası, tarafların açıklamalarından çok Hürmüz Boğazı’ndaki fiili durum oldu.
Son gemi takip verileri, dünyanın en stratejik enerji koridorlarından biri olan Hürmüz’de ticari gemi trafiğinin ciddi şekilde azaldığını ortaya koydu.
Cumartesi günü boğazdan yalnızca beş emtia gemisinin geçtiği belirlenirken, pazar günü kayıtlara yansıyan herhangi bir geçiş tespit edilmedi.
Savaş öncesine göre büyük düşüş yaşandı
Bir hafta önce aynı güzergâhtan 31 geminin geçtiği belirtilirken, kriz öncesinde günlük gemi trafiğinin 130’un üzerine çıktığı biliniyor.
Bazı tankerlerin güvenlik gerekçesiyle takip sistemlerini devre dışı bırakarak seyretmesi nedeniyle kesin rakamlara ulaşmak zorlaşsa da uzmanlar, yaşanan düşüşün piyasalardaki arz endişelerini artırdığı görüşünde birleşiyor.
Küresel petrol ticaretinin kalbi Hürmüz’de atıyor
Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik noktalarından biri olarak kabul ediliyor.
Normal şartlarda her gün yaklaşık 20 milyon varil petrol bu dar su yolundan taşınıyor. Bu miktar, deniz yoluyla gerçekleştirilen küresel petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
Bu nedenle bölgede yaşanabilecek en küçük aksama bile petrol fiyatlarında sert dalgalanmalara neden olabiliyor.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş tahvil piyasalarını da etkiledi
Enerji maliyetlerindeki artış, yalnızca petrol piyasasıyla sınırlı kalmadı.
Yatırımcılar, yükselen petrol fiyatlarının küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceği endişesiyle uzun vadeli devlet tahvillerinden çıkış yapmaya başladı.
ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,73 seviyesine yükselirken, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 5,31’i aşarak son 20 yılın en yüksek seviyelerinden birine ulaştı.
Bu tablo, yatırımcıların hem ekonomik büyümedeki yavaşlama riskini hem de enerji kaynaklı enflasyon baskısını aynı anda fiyatladığını gösteriyor.
Petrol ve tahvil faizlerindeki eş zamanlı yükseliş, küresel borsalar üzerinde de baskı oluşturdu.
Uluslararası Enerji Ajansı’ndan dikkat çeken uyarı
Piyasalardaki kırılganlığı artıran bir diğer unsur ise küresel arz görünümü oldu.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın ağustos ayında yayımladığı raporda, Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat sorunlarının devam etmesi halinde 2026 yılı küresel petrol arzının günlük ortalama 4,3 milyon varil azalabileceği öngörüldü.
Temmuz ayında üretimde kısmi bir toparlanma yaşansa da Körfez bölgesindeki üretim miktarının savaş öncesindeki seviyelerin hâlâ oldukça gerisinde olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinin normale dönmemesi halinde petrol piyasasında oluşan risk priminin uzun süre devam edebileceği uyarısında bulunuyor.
Bu nedenle önümüzdeki süreçte yalnızca Washington ve Tahran’dan gelecek diplomatik açıklamalar değil, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tanker sayıları da küresel piyasaların en önemli göstergelerinden biri olacak.
